lập dàn ý

Lập dàn ý là gì?

Lập dàn ý là sắp xếp các ý theo trật tự thích hợp và xác định mức độ trình bày mỗi ý theo tỉ lệ thoả đáng (việc gì kể trước, việc gì kể sau, việc gì nên nhấn mạnh, việc gì chỉ lướt qua để người đọc theo dõi được câu chuyện và hiểu được ý định của người viết).

>> Dàn ý đại cương: là dàn ý chỉ ghi hệ thống những đề mục lớn nhất , những ý chủ yếu nhất . Nhìn vào dàn ý đại cương người đọc thấy ngay nội dung của  bài viết , xác định được người viết có bỏ sót yêu cầu của đề bài hay không.

>> Dàn ý chi tiết: là dàn ý ngoài các ý lớn, ý chính còn có các ý nhỏ triển khai các ý chính, các chi tiết cụ thể hoá các ý lớn. Dàn ý chi tiết sẽ giúp chúng ta hình dung cụ thể hơn các bộ phận , các chi tiết của bài viết. Dàn ý tốt là dàn ý bao quát được toàn bộ nội dung và phạm vi vấn đề do đề bài nêu ra.

Hướng dẫn ghi đề mục trong dàn ý

Đề mục trong dàn ý thể hiện các ý lớn, ý nhỏ của bài văn. Mỗi dàn ý thường bao gồm một hệ thống các đề  mục. Một điều cần được hết sức lưu ý là các mục đó phải được sắp xếp theo cùng một hệ thống tương ứng với nhau theo một trình tự chặt chẽ.

Quá trình lập dàn ý phải trải qua hai khâu: tìm ý và lập dàn ý. Đây là hai thao tác và cũng là hai kĩ năng cơ bản cần rèn luyện cho học sinh. Sẽ chẳng bao giờ có được một dàn bài hoàn  chỉnh nếu không có ý và không biết sắp xếp các ý.

Hướng dẫn tìm ý

tìm ý

Ghi nhanh các ý vừa nảy sinh ngay sau khi tìm hiểu đề

Thông thường trước một đề văn học sinh thường phải đọc tìm hiểu đề rồi mới thực hiện bước tìm ý. Theo lẽ thường tìm hiểu đề xong, ta lập tức có phản ứng. Hàng loạt ý xuất hiện một cách đột ngột chưa có hệ thống chặt chẽ. Những ý đó có khi rất độc đáo, sát, đúng với yêu cầu của đề, cũng có khi xa đề. Ta cần ghi các ý đó ngay nếu không có thể các ý này sẽ bị quên đi không bao giờ trở lại nữa.

Tìm ý bằng cách đặt câu hỏi

Ví dụ : Đối với kiểu bài văn  tự sự thì các câu hỏi tìm ý thường là:

1- Câu chuyện được mở đầu như thế nào?

2- Câu chuyện có bao nhiêu nhân  vật và ai là nhân vật chính?

3- Nhân vật được giới thiệu như thế nào?

4- Câu chuyện có những sự việc chính nào?

5- Câu chuyện kết thúc ra sao ?

6- Số phận các nhân vật như thế nào?

8- Chủ đề câu chuyện là gì ?

Hướng dẫn lập dàn ý

lập dàn ý

Lập dàn ý chính là sắp xếp các ý trong bài theo trật tự thích hợp. Vì vậy việc lập dàn ý trong bài văn cần đảm bảo tính hệ thống và  phù hợp với tâm lý tiếp nhận của người đọc. Có trường hợp các ý phải được sắp xếp theo một trật tự bắt buộc bởi vì có giải quyết xong ý này mới đủ điều kiện giải quyết ý kia. Cũng có khi việc sắp xếp ý không bị gò bó theo hẳn một trật tự cố định nào. Cho nên giáo viên cần linh hoạt khi hướng dẫn.

Thông thường dàn ý gồm có 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài. Căn cứ vào từng kiểu bài để hướng dẫn học sinh sắp xếp ý ở mỗi phần sao cho phù hợp.

Cần triển khai ý bằng cách sắp xếp các ý đã tìm được theo trình tự. Đặc biệt khi sắp xếp các ý cần xác định mức độ trình bày mỗi ý. Trong bài văn không phải các ý bao giờ cũng trình bày dàn đều mà nên có chỗ đậm, chỗ nhạt, chỗ nói kỹ, chỗ nói lướt qua. Do đó khi sắp xếp ý ta phải cân nhắc, định trước tỉ lệ dành cho mỗi ý. Thông thường ý được nói kỹ là ý trọng tâm.

Kiểm tra dàn ý

Kiểm tra dàn ý theo cách  trả lời câu hỏi như sau:

– Phần mở bài đã đủ ý chưa ?

– Phần thân bài có mấy ý? Trình tự sắp xếp các ý có phù hợp không ? Ý nào là trọng tâm ? Tập trung làm rõ ý trọng tâm ấy là đúng hay sai ?

– Phần kết bài như thế có phù hợp với thân bài không ?

Trên đây là một số thao tác lập dàn ý cho một đề bài tập làm văn. Những thao tác trên sẽ giúp học sinh có một dàn bài khoa học và đương nhiên sẽ có một bài viết được triển khai tốt.

 

 

Comments

comments